Blog

Ben jij tijdens je #staycation in aanraking gekomen met formaldehyde?

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 5 minuten

De #staycation die in Nederland trending topic was deze zomer, in combinatie met het feit dat veel mensen ervoor kozen om dit jaar hun vakantiegeld te gebruiken voor die (lang uitgestelde) klus in het huis... deed me denken aan de risico's van formaldehyde. Ben je bekend met deze term? Het is een kankerverwekkende stof, die onder andere in spaanplaat voorkomt. In deze longread vertel ik je er meer over. 

Wat is formaldehyde?

Formaldehyde is een kleurloos gas met een prikkelende geur. Deze irriterende stof, komt van nature in kleine hoeveelheden voor in het menselijk lichaam en in sommige voedingsmiddelen, zoals fruit. Formaldehyde wordt ook wel spaanplaatgas genoemd en wordt in vele materialen toegepast zoals lijm en als bacteriedodend middel. Uit nieuwe materialen komt meer formaldehyde vrij dan uit oude materialen. Daarbij zorgt ook een hoge temperatuur en een hoge luchtvochtigheid dat er meer gas vrijkomt. Als er niet genoeg geventileerd wordt, blijft formaldehyde langer binnenshuis hangen. 

In de binnen- en buitenlucht is altijd een lage achtergrondconcentratie formaldehyde aanwezig. 

Waar kom je deze stof tegen? 

Om eerlijk te zijn schrok ik van de hoeveelheid plekken waar formaldehyde ontstaat, of waar het in is verwerkt. Hieronder een opsomming van mogelijke plekken waar je het kan tegenkomen.

Van nature: 

  • in voeding
  • in je eigen lichaam, het komt vrij bij de stofwisseling

Ontstaat: 

  • tijdens het branden van kaarsen en wierook
  • bij gebruik van de open haard
  • bij het bereiden van eten
  • bij het roken van tabak
  • als uitstoot van motorvoertuigen
  • als uitstoot van elektriciteitscentrales, verbrandingsovens en raffinaderijen

Als ingrediënt: 

  • in verf
  • in schoonmaakmiddelen
  • in lijmen
  • als formaldehyde releasers in persoonlijke verzorgingsproducten
  • in spaanplaat, hdf, mdf, triplex, multiplex, dus ook in laminaat, meubels en andere houten voorwerpen zoals speelgoed. 
  • in autogordels, handgrepen en roosters van luidsprekers in auto's
  • in elektronica zoals printers, elektrische tandenborstels en sommige koffie-apparaten

Gebruik:

  • om kleding, de bekleding van meubels, gordijnen en vitrages kreukvrij en vuil afstotend te houden

De regelgeving

Formaldehyde kan je dus in zeer veel verschillende producten tegenkomen, hierdoor zijn er dan ook verschillende wetten en regels rondom het gebruik van deze stof. Zo mag er niet meer dan 0,1% aanwezig zijn in vloeibare producten voor consumenten zoals verf, schoonmaakmiddelen en lijmen. Vanaf 1 november 2020 mogen er nog maar kleine hoeveelheden formaldehyde aanwezig zijn in kleding en bekleding van meubels. In Europa mag de stof niet meer voorkomen in persoonlijke verzorgingsproducten, mààr daar is wat op gevonden door de fabrikanten ;-), want formaldehyde-releasers mogen wél. `Daar zitten wel weer strenge grenzen op, een maximum van 0,05% formaldehyde mag vrijkomen vanuit de formaldehyde-releasers. En zo zijn er nog vele andere eisen voor speelgoed, spaanplaat, in de auto-industrie etc. 

Wat zijn de gezondsheidseffecten? 

Bij hoge concentraties in de lucht kan de stof irritatie geven van ogen, neus en keel. Er kan ook hoofdpijn en huidirritatie optreden. Langdurige blootstelling aan hoge concentraties, bijvoorbeeld bij beroepen in de uitvaartbranche, kan kanker veroorzaken.

Je merkt dat je wordt blootgesteld aan een hoge concentratie formaldehydedamp, door de sterke geur en de irritatie aan ogen en luchtwegen. 

Wat kan je doen om zo min mogelijk last te hebben van formaldehyde: 

  • Luchten en ventileren, zeker bij een nieuwbouwhuis, na renovatie, na aanschaf van nieuwe meubels en bij verbouwingen binnenshuis met spaanplaat, verf en/of lijm. 
    • Ventileren, dus ramen of roosters op kierstand zetten. Dit levert een constante luchtverversing
    • Luchten betekent in elke ruimte ramen en deuren minimaal een handbreedte openzetten voor circa 15 minuten
  • De temperatuur niet te hoog laten oplopen (ideale temperatuur overdag is tussen de 18°C en 22°C).
  • Het beste is het natuurlijk om niet te roken. 

iAeris Sysinno

Maar hoe weet je nu of en zo ja hoe hoge concentratie formaldehyde er in jouw omgeving aanwezig is? Daarbij kunnen wij je helpen, met de iAeris van Sysinno kan je formaldehyde als één van de parameters opgeven om te controleren wat de concentratie hoeveelheid in je omgeving is. De iAeris 1 is te gebruiken als standalone instrument. Het eerste jaar kan de meetdata (gratis) geüpload worden naar een cloud omgeving. De andere optie is om de meetwaarden via Modbus RTU in te lezen in een gebouwbeheersysteem (GBS).

Het voordeel is dat je daarnaast nog 8 parameters kan opgeven, dus je kan met 1 instrument meteen meerdere checks uitvoeren. Denk hierbij aan fijnstof en CO2-waarden. Graag demonstreer ik hoe vuil, of misschien wel hoe schoon jullie omgeving is.


0
26 augustus, 2020

Hebben jullie ook een Revit family van het Lufft WS10 weerstation?

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 6 minuten

Door Celsius Benelux werd ik gevraagd of wij een BIM-model (Building Information Model) hadden van ons WS10 weerstation. Om eerlijk te zijn, had ik de kreet weleens voorbij horen komen, maar wist ik niet wat het precies inhield. Later begreep ik dat het in dit geval om een Revit family (.rfa) bestand ging. 

We krijgen wel vaker de vraag naar een 3D bestand van onze artikelen. De vraag naar een Revit model hadden wij alleen nog niet eerder gehad. Dit eerst opgevraagd bij onze fabrikant. Lufft kon ons inderdaad een 3D-model aanleveren, maar wat kan je nu extra met een Revit model? 

De functie van BIM

In de basis is een BIM model een grafische weergave van een database. Veel informatie over het gebouw en zijn installaties zijn terug te vinden in het BIM-model. Veel modellen worden gemaakt in de nieuwbouwfase van een gebouw. Vandaag de dag maakt (bijna) elke bouwpartner een BIM model. Als deze modellen bij elkaar gevoegd worden ontstaat er een 'digital twin' van het gebouw. Dat is een digitale representatie van het gebouw. Het model kan daarna gebruikt worden voor het genereren van bouw- en montage tekeningen. 

Voor installateurs en gebouweigenaren is een goed gevuld BIM model een grote bron van informatie bij het bepalen en berekenen van bijvoorbeeld lichtinval of koellastberekeningen. Maar ook voor het monitoren van preventief onderhoud of het lokaliseren van individuele installatie componenten. Praktijkvoorbeeld: De plaats van een kleine opnemer voor de lekdetectie is in je model snel terug te vinden (zelfs als deze in de kelder onder het trapbordes, achter een stapel dozen en een bureau van de conciërge verstopt zit!).

Nut van je eigen netwerk

Lang leve LinkedIn, want het was me bijgebleven dat mijn studiegenoot Robert Rebel zo'n vijf jaar geleden zijn eigen bedrijf Rebel Design & Engineering was begonnen. Een expert op het gebied van BIM advies, 3D design en teken- en modelleerwerk. Via LinkedIn eerst even een bericht gestuurd of hij mij hierbij wilde helpen. Ik kreeg de volgende reactie: "Hoe groot is jouw kennis van Revit of soortgelijke tekenprogramma's? Het is best lastig om het over dit soort zaken te hebben in Jip en Janneke taal." Ok, tijd voor een telefonische spoedcursus BIM-kretologie. 

Instructie LOD en LOI

Bij het modelleren moet je eerst een keuze maken over het LOD en LOI niveau. Oftewel het niveau van detail en niveau van data (parameters) die de family kan bevatten. De family is in dit geval de WS10, samen met de verschillende onderdelen van de meteomasten. Een family is dus de groep aan onderdelen die bij elkaar horen. 

Level of development (LOD)
Het level of development omvat zowel de grafische weergave van de family als het niveau van de informatie welke aan de family gekoppeld is. 

Level of information (LOI)
Informatie speelt een grote rol in een BIM-project. Het level of information wordt gebruikt om aan te duiden wat het niveau is van de informatie welke aan een family gekoppeld is. Een family met zeer hoog level of information bevat bijvoorbeeld fabrikant specifieke datasheets en/ of onderhoudsinstructies.

Een simpele geometrische family kan veel parameters bevatten en een gedetailleerde family kan qua parameters nagenoeg leeg zijn. Ook kunnen families voorzien worden van verschillende types, materialen, visibility opties en parametrische functies. Kort door de bocht: Een klant die fotorealistische visualisaties uit zijn model haalt zal iets anders willen dan een installateur die een werktekening maakt en het weerstation alleen monteert. 

Met deze informatie kon ik gericht vragen hoe gedetailleerd onze klant het wilde hebben en wij kwamen uit op een LOD 350. 

Hitma eerste Revit productpodium

Binnen een week had Rebel Design & Engineering dit voor ons gemaakt en zelfs nog wat uitgebreider, want Hitma heeft nu zijn eerste Revit productpodium! Het Lufft WS10 weerstation heeft met onze meteomasten twee montageopties, namelijk plaatsing op een plat dak of gemonteerd aan een gevel. Deze twee opties zijn nu in het model te selecteren en er is precies te zien uit welke onderdelen dit is opgebouwd. Bij de gevelmontage is ook de uitvallengte te zien zodat vooraf bekeken kan worden of deze geschaard moet worden tijdens montage. Bij de uitvoering voor het platte dak zijn de ballasttegels aan of uit te zetten. Alles is door de modelleur eenvoudig te knippen en te plakken. 

Revit_productpodium

Uiteraard is alles in 3D te zien, maar ook in symboolvorm. Dit wordt vaak gebruikt in E-schema's waarbij een symbool weergave meer overzicht geeft. Tijdens de oplevering van de tekening via Teams heb ik een video gemaakt die te bekijken is via deze link

Groter podium?

Ik ben erg benieuwd of wij in de toekomst vaker zulke vragen gaan krijgen. Onze leverancier Produal heeft al veel van zijn producten op Magicad staan. Dit is een site waar zowel Autocad en Revit modellen zijn te downloaden. Worden er andere producten gewenst, laat het mij dan weten dan breiden wij ons podium graag verder uit. 

0
25 augustus, 2020

Weet jij het fijne al van fijnstof?

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 3 minuten

Fijnstof kan schadelijke effecten op de gezondheid hebben, dat is niet echt nieuws meer na alle commotie die er de afgelopen periode is geweest rondom fijnstof. Maar wist jij dat fijnstof niet alleen in de buitenlucht, maar ook in je binnenklimaat voor komen? Hoe wordt daarop gemeten binnen jouw bedrijf? 

Wat is fijnstof

Fijnstof is een verzamelnaam voor alle zwevende deeltjes die voorkomen in de lucht en kleiner zijn dan 10 micrometer (PM10). Ze worden ook wel aerosolen genoemd. Deze kleine deeltjes kan je gemakkelijk inademen. Hoe kleiner het deeltje, des te gevaarlijker voor de gezondheid, vooral deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micrometer (PM2,5), kunnen bij het inademen namelijk terechtkomen in de longblaasjes en uiteindelijk hart-, vaat of longaandoeningen veroorzaken.

Gezondheidseffecten

Als mensen voor een langdurige periode worden blootgesteld aan een lage concentratie fijnstof, zelfs onder de Europese norm, kan dit toch nog effecten hebben op de gezondheid. Levenslange blootstelling kan zelfs leiden tot een verminderde longfunctie, verergering van luchtwegklachten en vroegtijdige sterfte aan luchtwegklachten en hart- en vaatziekten. 

Fijnstof binnenshuis

Waar kan je fijnstof eigenlijk tegenkomen? Vroeger was de nummer 1 veroorzaker roken, maar tegenwoordig, door de afname van het aantal rokers binnenshuis, komt dit vaker vrij bij het koken. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat zowel PM2,5 en PM10 in huis tot wel zes uur kan blijven hangen. Doordat huizen steeds beter geïsoleerd worden, kan de fijnstof geen kant meer op. 

PM2,5 en PM10 op kantoor

Op veel kantoren is de hoeveelheid fijnstof ook hoog, hieronder een opsomming van de grootste veroorzakers: 

  • Printers zijn berucht op het gebied van fijnstof. De stof uit de toner die vrijkomt bij het veelvuldig printen van papier, kan voor gezondheidsproblemen zorgen. Belangrijk is het dus dat deze in een aparte ruimte staan, het liefst goed geventileerd of met afzuiging. 
  • Wordt er schoongemaakt met chemische middelen, of wordt er met chemische middelen gewerkt bij jouw bedrijf? Ook bij het gebruik hiervan, kan fijnstof vrijkomen. 
  • Staat jouw bedrijfspand in een landbouwgebied of op een industrieterrein? Grote kans dat de hoeveelheid fijnstof in je kantoor dan ook hoger is. 
  • Ligt je bedrijfspand aan een drukke weg? Dan is het verstandig om tijdens spitstijden op te letten dat er geen geopende ramen zijn, om zo de slijtage van rubber en uitlaatgassen (veroorzakers van fijnstof) niet binnen het kantoor te krijgen. 

Grote kans dat één van bovenstaande punten van toepassing zijn op jouw werkplek. Zou jij niet eens willen weten van de fijnstofconcentratie is? En dan niet eenmalig, maar gedurende een langere periode, zodat je zeker bent van een gezonde, productieve werkomgeving? 

Fijnstof, samen met nog maximaal 8 andere parameters, kan nu met één transmitter gemeten worden. We werken daarvoor met de iAeris van Sysinno, één van onze nieuwste leveranciers. Wil je meer informatie? Ik kom de iAeris graag demonstreren. 

0
21 augustus, 2020

Slimme gebouwen besparen energie

Marcel van Kesteren
gemiddelde leestijd 4 minuten

In 'smart buildings' verwarm, koel en ventileer je op de juiste tijdstippen, in de ruimtes waar mensen aanwezig zijn en dan ook nog eens exact afgestemd op het aantal personen. Hierdoor kun je veel energie besparen en de CO2-voetafdruk van je gebouw verkleinen. Onderzoek toont aan dat je met slimme gebouwen 10 procent CO2 besparing kunt realiseren op de totale energierekening van een gebouw en 20 procent in relatie tot de energie die nodig is voor klimatisering. Door middel van gebouwautomatisering meet je in slimme gebouwen diverse parameters om onder andere de ventilatie, koeling en verwarming goed te kunnen aansturen. 

Vraaggestuurde klimaatregeling

Een ruimte verwarmen en koelen op basis van de aanwezigheid van personen komt steeds vaker voor. Het lijkt eenvoudig, maar in de praktijk zitten er wel haken en ogen aan. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat een ruimte aangenaam is als er één persoon aanwezig is, maar ook als er veel meer mensen aanwezig zijn? 

En toch is het slim regelen van het binnenklimaat in relatie tot het aantal aanwezige personen een verstandige keuze gezien het effect op de energierekening en de duurzaamheid. Neem het ventileren. Je bespaart energie door de hoeveelheid ventilatielucht te beperken en alleen daar te ventileren wanneer het nodig is. Deze vraaggestuurde ventilatie wordt uitgevoerd door het CO2-percentage in een ruimte te meten. Het ventilatiesysteem bevat sensoren die het CO2-gehalte in de lucht detecteren en vervolgens automatisch de unit in een hogere stand laten draaien, net zo lang tot het gehalte weer op het gewenste peil is. Zo wordt de vervulde lucht verdreven en maakt deze plaats voor frisse, zuurstofrijke lucht. 

Veelzijdige ruimteregelaars en thermostaten

Ook het meten en regelen van de temperatuur in ruimtes met behup van thermostaten, ruimteregelaars en ruimtebedieningsunits draagt bij aan een uitgekiende gebouwbeheersing. Met slimme thermostaten en regelaars kun je overigens ook de ventilatie of zonwering van een gebouw bedienen. Er zijn ook regelaars verkrijgbaar die naast de temperatuur de ventilatie (CO2) en luchtvochtigheid regelen. Ruimtebedieningsunits kunnen worden uitgebreid met CO2- of relatieve vochtigheid-meting.  

Toekomstbestendige oplossingen

Toekomstbestendige energiezuingie oplossingen in gebouwautomatisering zijn er inmiddels ook met draadloze sensoren. Dit nieuwe systeem, Proxima Wireless genoemd, biedt bij een gebouw met veel meetpunten een efficiëntere oplossing dan LoRa of SigFox. 

Proxima® Wireless werkt op de nieuwste 2.4 Ghz low powered Bluetooth technologie van U-blox, die veel minder energie verbruikt, waardoor batterijen langer mee gaan. Samen met de Lumenradio Mesh-technologie vormt dit dé oplossing voor de toekomst. Je kunt instellingen eenvoudig wijzigen via Bluetooth met de mobiele app: Produal My Tool®. 

Deze nieuwe technologie is 'IoT-ready' (Internet of Things). De Proxima Wireless-transmitters communiceren via de gateway naar het internet, waardoor het mogelijk is gegevens naar elke cloudservice te verzenden. Dit maakt het systeem hybride, omdat dezelfde meetgegevens kunnen worden gebruikt voor zowel lokale regelingen als voor analysedoeleinden in de cloud. Je hebt dus maar één netwerk nodig voor de vereisten van gebouwautomatisering en IoT. 

Slim en flexibel

Als processen als verwarming, ventilatie en airconditioning in een gebouw geautomatiseerd verlopen, dan realiseer je naast meer comfort voor de gebruikers ook betere energieprestaties van het gebouw. En zo besparen slimme gebouwen energie, mits de installaties flexibel kunnen worden ingezet om exact te voldoen aan de concrete behoefte van het gebouw op een bepaald moment. 

0
30 juli, 2020

Beschermen we onze gezondheid door extra te ventileren?

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 3 minuten

Nu de coranamaatregelen zijn versoepeld, vragen binnenklimaatdeskundigen aandacht voor ventilatie. We mogen weer met grotere groepen mensen in binnenruimtes bij elkaar komen, mits we 1.5 meter afstand van elkaar houden. Dit baart een groep van 239 internationale wetenschappers zorgen. Zij schreven daarom een brandbrief aan wereldgezondheidsorganisatie WHO. Hun boodschap: “neem de verspreiding van het coronavirus via aerosolen nu eindelijk eens serieus”. 

Voor WHO, het RIVM en het Outbreak Management Team (OMT) is de invloed van piepkleine zwevende druppeltjes (aerosolen) bij coronabesmettingen nog niet duidelijk aangetoond. Dit in tegenstelling tot de grotere druppels die bijvoorbeeld vrijkomen bij hoesten en niezen. Het RIVM adviseert gebouweigenaren daarom om zich aan de ventilatie-eisen uit het Bouwbesluit te houden. Dit houdt in dat er moet worden voldaan aan een ventilatiecapaciteit van tenminste 0,9 dm³/s per m2 (0,9 liter per seconde per vierkante meter vloeroppervlak) met een minimum van 7dm³/s, waarvan minimaal 50% rechtstreeks van wordt toegevoerd.


Verschillende meningen

De bezorgde binnenklimaatexperts menen echter dat mensen actief aangespoord moeten worden om zoveel mogelijk te ventileren. Zij zijn er, in tegenstelling tot veel virologen, van overtuigd dat aerosolen wél voor veel besmettingen zorgen. Vooral in ruimtes die niet goed geventileerd zijn. De binnenklimaatwetenschappers vinden het riskant dat het RIVM de ventilatie-eisen pas wil opschroeven als er meer wetenschappelijk bewijs is. Straks in de herfst zitten we weer met z’n allen binnen, dus nu zou het juiste moment zijn de staat van de ventilatie in gebouwen in kaart te brengen en eventueel te verbeteren.

Meten is weten

Misschien is het nog te vroeg om op basis van de bevindingen de richtlijnen voor ventilatie aan te passen, maar meer en vooral beter ventileren kan hoe dan ook een goed idee zijn. De vraag is wel welke manieren van ventileren afdoende is. Om hier inzicht in te krijgen is het in ieder geval van belang continu te meten of een ventilatiesysteem goed werkt en om te monitoren hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in een ruimte. Meten is tenslotte weten en dat geeft zekerheid. Momenteel wordt er in veel gebouwen vooral gecontroleerd of een filter vervuild of schoon is door het drukverschil over het filter te meten. Dit zegt echter niets over de hoeveelheid deeltjes die er werkelijk door het filter gaan. Door continu de luchtkwaliteit te meten, kun je de noodzaak voor onderhoud in het Gebouw Beheer Systeem (GBS) ook veel beter signaleren.

Hoe het is gesteld met de luchtkwaliteit in gebouwen komt gelukkig steeds vaker ter sprake. De binnenluchtkwaliteit (indoor air quality of IAQ) is immers een grote invloed op onze gezondheid en ons welbevinden. Parameters die je kunt meten om te bepalen of de lucht in een ruimte ‘gezond’ is, zijn o.a. temperatuur, luchtvochtigheid, het CO2-gehalte en fijnstof. Tegenwoordig zijn er ook instrumenten die naast deze parameters tegelijkertijd gassen als ozon, formaldehyde, koolmonoxide en vluchtige organische stoffen monitoren.

Gezond binnenklimaat altijd van belang

Hopelijk besteden we door de coronasituatie meer aandacht aan de luchtkwaliteit in gebouwen. Een gezond en duurzaam binnenklimaat is tenslotte altijd van belang en niet alleen om te beschermen tegen COVID-19 besmettingen.

15 juli, 2020

6 redenen om de Hitma Gebouwautomatiseringscatalogus te bestellen

Marcel van Kesteren
gemiddelde leestijd 5 minuten

Ben jij installateur, systemintegrator of gebouwbeheerder? Dan heb jij zeker baat bij de nieuwe catalogus van Hitma. In onze gebouwautomatiseringscatalogus 2020/2021 staat ons gehele assortiment overzichtelijk gepresenteerd. Hieronder nog 6 redenen om zeker een catalogus gratis aan te vragen:

1. Weerstation

Met het veranderende klimaat is het voor gebouwbeheerders zaak om de actuele weersituatie  te volgen. Op een mooie zomerse dag kan het weer nu eenmaal snel omslaan en als op die mooie dag de zonweringen omlaag zijn kan dit tot schade leiden. Om de klimaatdoelstellingen te behalen is het ook belangrijk om verantwoord om te gaan met energie en dus als de temperatuur buiten wijzigt, zal de temperatuur binnen worden aangepast.

Het weerstation type WS-10 meet alle benodigde parameters zoals neerslagintensiteit, zonnesterkte, temperatuur, windsnelheid etc. Hitma levert hiervoor een compleet pakket om het weerstation te monteren aan een gevel of indien gewenst op een mast voorzien van een zij arm. Om het weerstation veilig aan te sluiten is de mast voorzien van een bliksemafleider en een overspanningsbeveiliging om schade aan het gebouwbeheersysteem te voorkomen. 

2. Lekdetectie

Lekkages in gebouwen en/of serverruimtes kunnen grote schade veroorzaken. Door op kritische plekken vroegtijdig condensvorming te detecteren, kan veel ellende worden voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan een lekdetectiesysteem onder computervloeren. Computers in een serverruimte ontwikkelen veel warmte en moeten dus worden gekoeld. Om vroegtijdig eventuele lekkage in het koelsysteem te constateren, hebben we sensoren van Produal in het programma die op de vloer of op leidingen kunnen worden geplaatst. 

3. Draadloos systeem voor gebouwen

In bestaande situaties of in monumentale panden kan het lastig zijn om een bedraad systeem aan te leggen. De draadloze systemen van onze partner Produal maken de installatie van het meetsysteem een stuk eenvoudiger en daarmee kan je besparen op de bekabeling. Een belangrijk voordeel is dat de transmitters onderling werken als repeaters en met elkaar kunnen communiceren, waardoor je het bereik vergroot en daarmee de betrouwbaarheid. Dit noemen we een MESH netwerk. De transmitters worden gevoed door een batterij met een levensduur van ca. 5 jaar afhankelijk van het gebruik. Uiteraard kan het gehele systeem worden aangesloten op het bestaande gebouwbeheerssysteem via Modbus-communicatie.

4. Slimme touchscreen ruimtethermostaten

In de wereld van Gebouwautomatisering wordt het esthetisch ontwerp van zichtbare componenten in een moderne ruimte steeds belangrijker. Daarnaast moet een ruimtethermostaat ook meerdere functies bieden. De Produal touchscreen ruimtethermostaten hebben een 3,5” kleuren touchscreen en bieden een breed scala aan mogelijkheden zoals bijvoorbeeld communicatie via Modbus-RTU of BACnet MS-TP. Zo kan je met deze thermostaat uiteraard de aansturing regelen om te verwarmen of te koelen, zoals de verschillende zones van de vloerverwarming. 

5. Slimme touchscreen ruimteregelaars

Ben je, naast het regelen van de temperatuur op zoek naar extra opties zoals ventilatorregeling (VAV) of het aansturen van de verlichting en zonwering? Dan staat er in deze catalogus ook zeker een mooi model voor je bij. De Produal touchscreen ruimteregelaars hebben een 3,5” kleuren touchscreen en bieden een breed scala aan mogelijkheden zoals bijvoorbeeld communicatie via Modbus-RTU of BACnet MS-TP.

6. Sensoren voor binnen luchtkwaliteit

Lest best, zo zeggen ze het toch? Recent heeft Hitma de vertegenwoordiging van het merk Sysinno verkregen met het product iAeris waarmee naast temperatuur, relatieve vochtigheid en CO2 ook Fijnstof, CO, TVOC en Formaldehyde kunnen worden gemeten in een gebouw, maar ook daarbuiten.

Wist je bijvoorbeeld dat formaldehyde in alledaagse producten is verwerkt zoals MDF, spaanplaat, lijm, meubelstoffen en vloerbedekking? Binnenshuis kan formaldehyde irritatie van ogen, neus, huid en keel veroorzaken en soms ook hoofdpijn. 

Fijnstof (PM 2,5 en PM 10) is een vorm van luchtvervuiling en het afgelopen jaar flink veel in het nieuws geweest. Fijnstof bestaat uit zwevende deeltjes kleiner dan 10 micrometer en is afkomstig van het verkeer, veehouderijen, verbrandingsprocessen (bijv. industrie) en natuurlijke bronnen. Primair fijnstof is direct door menselijke activiteiten in de atmosfeer gebracht. PM10 is één van de stoffen die bijdraagt aan smog.

Ozon (O3) is irriterend voor de ogen en de luchtwegen. Inademing van het gas kan longoedeem veroorzaken en kan op astma lijkende reacties teweegbrengen. Ozon kan effecten hebben op het centraal zenuwstelsel, met als gevolg hoofdpijn en verzwakte prestaties. Kopieerapparaten met lasertechniek in plaats van inkt en laserprinters produceren ozon. Tegenwoordig hebben deze wel steeds vaker een ozon-filter, maar dienen dan het beste in een goed geventileerde en aparte kamer worden geplaatst.

Al deze parameters (max. 9 stuks) kunnen nu met één transmitter gemeten worden. Door middel van Modbus RTU kan deze aangesloten worden op het GBS. De iAeris 1 is een versie met groot 7” display en de iAeris 2 is een compactere versie zonder display. Wil je een separaat netwerk opzetten? Dan kan dat ook, de iAeris familie is standaard uitgevoerd met Wifi en upload het eerste jaar zijn data gratis naar een Cloud platform.

Redenen genoeg om snel deze catalogus te bestellen. Ik kom hem graag, indien de omstandigheden het toelaten, persoonlijk bij je langsbrengen. 

Veiligheid en betrouwbaarheid, belangrijke issues tijdens seminar draadloze gebouwautomatisering

Frank van Kooten
gemiddelde leestijd 3 minuten
Onlangs hebben we bij Hitma met veel plezier, samen met specialisten van het Finse bedrijf Produal, een seminar georganiseerd over draadloze gebouwautomatisering. Alhoewel de meeste aanwezigen zich hadden aangemeld omdat ze de voordelen van draadloze technologie zien en ook verwachten hiermee kosten te kunnen besparen, waren er vooraf ook zorgen over de veiligheid en betrouwbaarheid. Annti Salli, productmanager draadloze systemen van producent Produal, heeft ons in ieder geval weten te overtuigen van het feit dat draadloos ook heel veilig en betrouwbaar kan, mits de juiste technologie wordt toegepast.
Seminars in Uithoorn en Antwerpen

De seminars vonden plaats op 20 november in Uithoorn en 21 november in Antwerpen. Onder de aanwezigen bevonden zich met name meet-en regelspecialisten van verschillende installatiebedrijven en systeemintegrators. 


Betrouwbaarheid van het hoogste niveau

De eerste zorg die de meeste gebruikers hebben bij draadloze systemen, is de betrouwbaarheid. Wat gebeurt er bij het wegvallen of verstoren van de signalen? Dit was in het verleden nog weleens aan de orde. De markt van gebouwautomatisering is nog redelijk behouden. Bedrade technieken winnen het nog vaak van draadloze systemen. Met name omdat bedraad als robuuster, veiliger, sneller en minder storingsgevoelig wordt beschouwd. Een belangrijk uitgangspunt bij de ontwikkeling van de nieuwe draadloze sensoren was voor Produal dan ook de betrouwbaarheid. 

De Produal MESH-netwerkverbinding bleek de oplossing. Met de nieuwe, draadloze Proxima® ruimtebedienunits met ingebouwde temperatuur-, CO2– en vochtsensoren kunnen luchtcondities binnen kantoorruimtes nog nauwkeuriger gemeten en geregeld worden. De Proxima-units maken gebruik van MIRA-technologie (bekend uit de film- en entertainmentindustrie voor verlichtingssturing). Deze technologie is nu geoptimaliseerd voor het draadloos versturen van meetdata. Dankzij een intelligente MESH-netwerkverbinding wordt alle data – vanaf maximaal 100 draadloze transmitters/zenders – altijd via de kortste en meest efficiënte weg met het gebouwbeheersysteem gedeeld. En wanneer het draadloze signaal toch nog wordt gestoord, dan schakelen de transmitters automatisch over naar een andere frequentie. Dit levert een betrouwbare, optimale verbinding op, zonder dat er versterkers nodig zijn.

Beveiligd tegen hacken

Naast betrouwbaarheid was ook veiligheid voor Produal een basisvoorwaarde bij het ontwikkelen van een draadloos meetsysteem. Je wilt natuurlijk niet dat het systeem makkelijk te hacken is, zoals we regelmatig zien bij andere IoT systemen. Om die reden is Produal een samenwerking aangegaan met Lumenradio. Dit bedrijf ontwikkelt low-power en ultrabetrouwbare besturingssystemen, radiomodules en producten voor draadloze IoT-toepassingen. Van hoogwaardige professionele verlichting tot zware industriële apparatuur.

Door de gepatenteerde encryptie-technologie van Lumenradio, die ook wordt gebruikt bij het aansturen van verlichting bij het Eurovisiesongfestival, wordt de veiligheid van het draadloze meetsysteem gegarandeerd.

Voordelen draadloze gebouwautomatisering

Tijdens het seminar bleek dat ten opzichte van bedrade technieken het systeem van Produal diverse voordelen biedt. Ik noem er een paar: Draadloze systemen kunnen uitstekend worden toegepast in bebouwde omgevingen, omdat het breken van muren niet nodig is. Je kunt ze prima gebruiken in musea en andere ‘beschermde omgevingen’, waar de aanleg van bekabeling niet mogelijk of niet toegestaan is. De systemen zijn veel eenvoudiger te installeren, programmeren en beheren dan bedrade technieken. Maar ze zijn ook flexibeler en mobieler, zonder een concessie te doen aan de betrouwbaarheid.

Tweede editie seminar in 2020

Gezien de enthousiaste reacties van de deelnemers en de vragen die wij inmiddels uit de markt krijgen over het nieuwe draadloze gebouwautomatiseringssysteem van Produal, zijn wij van plan het seminar in 2020 nog een keer te organiseren.

Wil je hierbij aanwezig zijn? Laat het ons alvast weten, dan houden we je op de hoogte.

Enthousiasme voor techniek begint al op de basisschool

Frank van Kooten
gemiddelde leestijd 2 minuten
Werken in de techniek is uitdagend en afwisselend. Ik ben al jaren werkzaam in de technische sector, waarvan inmiddels 15 jaar bij Hitma, dus ik spreek uit ervaring. Er is werk genoeg en de vraag naar techneuten groeit de laatste jaren verder en verder. Ook binnen Hitma merken we dat het lastig is om nieuwe collega’s te vinden. Daarom doen ook wij er alles aan om techniek onder jongeren te promoten, zelfs al op de basisschool van mijn zoon.
Jonge techneuten nodig

In het eerste kwartaal van 2019 waren er naar schatting 10.700 openstaande vacatures voor het hogere beroepsniveau (t.o.v. 4.500 begin 2016), 38.800 voor het middelbare segment (t.o.v. 16.700 begin 2016) en 24.500 voor het lager beroepsniveau/basisvakmanschap (t.o.v. 20.000 begin 2016). (Bron TechniekPact Monitor)

Net als veel andere bedrijven in onze branche hebben we diverse vacatures. Om al die (toekomstige) technische vacatures te kunnen invullen, is het meer dan ooit noodzakelijk dat er veel aanwas komt van jonge techneuten. Op de middelbare school maken jongeren hun profielkeuze, die de richting voor hun vervolgstudie bepaalt. Het blijkt dat de interesse voor een bètavakkenpakket groeit als scholieren al op jonge leeftijd in aanraking komen met techniek. Daarom is het belangrijk dat kinderen al op de basisschool ‘technisch onderwijs’ krijgen. 

Techniekpromotie

Bij Hitma vinden we dat we zeker een verantwoordelijkheid hebben als het om techniekpromotie gaat. Daarom steunen wij bijvoorbeeld TechNet Amstel & Venen. Deze stichting maakt jongeren bewust van de betekenis van techniek voor de samenleving en enthousiasmeert hen voor een baan in de technische sector. Bedrijven en scholen in De Ronde Venen, Uithoorn en Nieuwkoop werken met elkaar aan activiteiten waarin jongeren van basis- en middelbare scholen praktisch aan de slag gaan met techniek. Een voorbeeld hiervan is de jaarlijkse bezoek van leerlingen van het Alkwin Kollege Uithoorn aan ons bedrijf.

Drukverschilmeting met een piëzo element

Techniek op de basisschool helpt leerlingen om op jonge leeftijd hun talenten te ontdekken. Ik was dan ook meteen enthousiast toen ik van de basisschool van mijn kinderen, ’t Startnest in Uithoorn, een e-mail ontving met de volgende vraag: 

“Vanaf maandag 17 juni start de middenbouw een project van 3 weken met het thema “zomer”. We kijken dan vooral naar het weer en klimaat, daarvoor zijn wij op zoek naar: 

  • thermometers 
  • windvanen 
  • weerhuisjes 
  • windmolentjes 
  • barometers 
  • regenmeters 
  • petflessen van 1½ liter 

Mocht u die thuis hebben en mogen we die gebruiken, dan kunt u die inleveren bij één van de stamgroepleiders van de middenbouw.”

Wat een goed initiatief, een project over het weer! Daar zitten heel veel technische aspecten aan. De vraag was dus of ouders wind-, regen-, baro- en thermometers te leen hadden voor dit project. En aangezien deze vader in de gebouwautomatisering zit, regelt hij natuurlijk even een compleet weerstation voor de school. Ik kan je vertellen, door zo’n actie stijg je meteen op de ‘populaire vaders-ranglijst’.

Weerstation op dak van de school

Ik heb de apparatuur geïnstalleerd en de werking uitgelegd. Gedurende 3 weken heeft het WS10 weerstation van Hitma Gebouwautomatisering op het dak van de school staan te pronken en weerdata, zoals temperatuur, luchtvochtigheid, luchtdruk, neerslag, lichtsterkte en UV-index geregistreerd. Het was ook nog eens een periode met zeer afwisselende (en soms extreme) weersomstandigheden, dus dat leverde interessante meetresultaten op. Het weerstation heeft alle data via wifi naar een cloud-omgeving gestuurd, waardoor de middenbouw-leerlingen de meetgegevens konden bekijken en analyseren.

Word jij m’n nieuwe collega?

De kinderen (en leerkrachten) vonden het superinteressant en ik ben blij dat ik namens Hitma een beetje heb kunnen bijdragen aan techniekpromotie. Als het uiteindelijk minstens één nieuwe techneut oplevert, dan is mijn missie al geslaagd. En mocht je dit blog lezen, geen kind meer zijn, maar wel heel enthousiast worden van weerstations en gebouwautomatisering, dan adviseer ik je onze vacatures te bekijken. Ook binnen dit vakgebied hebben we een vacature. Wie weet, misschien word jij wel mijn nieuwe collega.

Juiste klimaatregeling maakt datacenter een stuk groener

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 3 minuten

“Datacenters verbruiken drie keer zoveel stroom als de NS” zo las ik onlangs in een artikel van het NRC. En onderzoekers van de Chinese telecomgigant Huawei voorspellen dat de ICT-sector in 2030 mogelijk 21% van alle elektriciteit verbruikt, voornamelijk voor dataopslag en -transmissie. Kan het stroomnet de explosieve groei van al dat dataverkeer aan en wat betekent dit voor de energietransitie? Kunnen we datacenters vergroenen? Het goede nieuws is dat er op het gebied van klimatisering in ieder geval winst te behalen is.

Evenwicht in het binnenklimaat

Mijn collega Chris Neyens schreef in 2016 al in een blog dat de klimaatregeling van datacenters een stuk groener kan. Er zijn veel ontwikkelingen op het gebied van het in evenwicht brengen van het binnenklimaat van datacentra. Aan de ene kant  doordat de vermogensdichtheid van de apparatuur is toegenomen, maar ook doordat de belangstelling groeit voor efficiëntere manieren van warmteafvoer om oververhitting van apparatuur te voorkomen. Daarnaast draagt ook het controleren van de relatieve vochtigheid bij.

Zo min mogelijk energie voor koeling

De energie-efficiëntie van een datacenter of computerruimte, uitgedrukt in PUE (Power Usage Effectiness), is een meetindicator die de verhouding weergeeft tussen het totale energieverbruik en de energie die daadwerkelijk wordt gebruikt door de apparatuur. Het streven is om het overige deel (dat voornamelijk voor de koeling verbruikt wordt) zo klein mogelijk te houden.

Hoe worden computerruimtes gekoeld? Hiervoor zijn vier verschillende methodes: 

  • Mechanische koeling: Warmteafvoer met behulp van draaiende componenten (compressors), waardoor uiteindelijk koeling plaatsvindt. Het warmtetransport gaat via een koelmedium (koelvloeistof of gekoeld water). Mechanische koeling is betrouwbaar, maar niet altijd even energiezuinig. Daarom combineert men dit vaak met andere methodes, waaronder vrije koeling.
  • Vrije koeling: Zolang de buitenluchttemperatuur laag genoeg is, kan het koelmedium ook direct aan de buitenlucht afgekoeld worden. Er is dan geen tussenkomst van mechanische koeling met een hoog energieverbruik. Dit levert een enorme energiebesparing op aangezien deze ‘vrije koeling’ een zeer groot deel van het jaar toegepast kan worden.
  • Directe ventilatiekoeling: De ruimte kan ook gekoeld worden door koele lucht van buiten rechtstreeks naar binnen te blazen. Nadat de lucht door de apparatuur is opgewarmd, wordt deze weer naar buiten geblazen. Ook deze manier van koelen is zeer efficiënt, maar kan niet altijd toegepast worden.
  • In-Directe ventilatiekoeling (Air-2-Air): Bij indirecte ventilatiekoeling wordt de warme lucht uit de IT-ruimte gerecirculeerd, maar deze lucht wordt eerst afgekoeld door een lucht-lucht warmtewisselaar. Hierbij kan tevens koele buitenlucht in tegenstroom worden gebruikt. Beide luchtstromen raken elkaar niet, maar wisselen wel warmte en koeling uit. Ook dit is een efficiënte methode van koelen. Lucht heeft immers een circa 4000 keer zo groot volume nodig als water om dezelfde hoeveelheid warmte te verplaatsen.


Voordelen efficiënte luchthuishouding

Door het creëren van een efficiënte luchthuishouding wordt koude lucht uit de koelinstallaties precies naar die plekken gestuurd waar koeling het meest vereist is. Dankzij een goede luchthuishouding worden koelinstallaties dus zo efficiënt mogelijk ingezet. Alles draait hierbij om precisiekoeling, waardoor het energieverbruik drastisch afneemt, de CO2-uitstoot kleiner wordt en er een groen(er) datacenter ontstaat. En naast dat dit milieuvriendelijker is, levert het ook nog eens een flinke kostenbesparingen op.

Bewaking luchtfilters 

Bij koeling met buitenlucht, zonder tussenkomst van mechanische koeling, wordt dus veel energie bespaard. Het is wel belangrijk dat contaminatie met stofdeeltjes uit de buitenlucht wordt voorkomen. Hiervoor worden er filters geplaatst. De werking van deze filters wordt bewaakt door met verschildrukschakelaars en transmitters de vervuiling van de filters te meten. Het is ook van belang de buitenluchtcondities (temperatuur en luchtvochtigheid) te meten met meteostations die via analoge signalen of modbus kunnen communiceren met het gebouwbeheerssysteem.

Temperatuur, vocht en verschildruk meten

In het datacentrum zelf is het van belang nauwkeurig temperatuur, vocht en verschildruk te meten. Transmitters die deze drie grootheden simultaan meten zijn hiervoor uitermate geschikt.

Om correcte werking van koelsystemen te controleren, kan gebruik worden gemaakt van verschildrukschakelaars, verschildruktransmitters of peddelschakelaars. Deze instrumentatie wordt ingezet om het stilvallen van de pomp te detecteren of om de debieten over de pompen te meten en aan te sturen. Voor het bewaken, sturen en regelen van de diverse luchtstromen bestaan eveneens diverse meetsystemen op basis van middelende pitotbuizen of vleugels die in de kanalen kunnen ingebouwd worden.

Beter voor het milieu en kostenbesparend

Natuurlijk is het belangrijk dat datacenters hun verantwoordelijkheid nemen en zo efficiënt mogelijk met elektriciteit omgaan. Bijvoorbeeld door zelf duurzame energie te produceren en hun restwarmte nuttig in te zetten voor bijvoorbeeld de verwarming van gebouwen of woningen. Als dan ook nog met behulp van de juiste meet- en regeltechniek koelinstallaties zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet, dan is dat natuurlijk mooi meegenomen. Zo kan het energieverbruik afnemen, wordt de CO2-footprint kleiner en het datacenter een beetje groener. En dat is niet alleen beter voor het milieu, maar ook nog eens kostenbesparend.

Nieuwsgierig geworden?

Ondertussen nieuwsgierig geworden naar wat wij kunnen betekenen voor datacenters? Neem gerust eens contact met me op.

Ben jij al klaar voor de volgende stap op het gebied van gebouwautomatisering?

Teun Mulder
gemiddelde leestijd 1 minuut

De wereld van tegenwoordig gaat snel, heel snel. Elke dag worden nieuwe technologieën ontwikkeld, zijn er spannende innovaties of combinaties van oud en nieuw. Deze trein van vernieuwing rijdt op volle snelheid, dus zorg ervoor dat je op tijd instapt. Ook bij gebouwautomatisering zijn er genoeg veranderingen, met name op het gebied van draadloze systemen.

Zigbee, BLE, WiFi, MESH, LoRa, Sigfox…

Ben jij door de vele afkortingen ook het signaal kwijt? Tijd voor een uitleg! Als eerste MESH, dit is een netwerkvorm, waarbij het verschil zit in de verbinding. Bij MESH technologie staan alle componenten in een draadloos netwerk met elkaar in verbinding en wordt altijd de meest energie-efficiënte en kortste route naar zijn bestemming gezocht. Mocht er ergens in het netwerk een verstoring optreden dan wordt automatisch een nieuwe weg gevonden. Dit maakt dit draadloos netwerk zeer betrouwbaar. 


Traditioneel
MESH-netwerk


LoRa en SigFox werken volgens bovenstaande traditionele netwerkmethode; ze zijn gebaseerd op point-to-point-technologie waarbij elke zender afzonderlijk communiceert met een gateway. Als je maar een klein aantal punten in een gebouw wilt bewaken, kan LoRa of SigFox dus een prima oplossing zijn. 

Zigbee-apparaten maken gebruik van een MESH-netwerk, maar hebben wel een externe voeding nodig om een knooppunt te routeren, Z-Wave is een ander merk van hetzelfde soort product. BLE, in de volksmond beter bekend als Bluetooth, kan worden gecombineerd met MESH-technologie. De meeste Bluetooth-systemen verbruiken echter veel stroom waardoor batterijen vaak vervangen moeten worden. 

Toekomstbestendige oplossing

Produal was een van de eerste spelers in gebouwautomatisering die draadloze sensoren op de markt bracht. De draadloze technologie die door hen is ontwikkeld, is nog steeds functioneel, maar gelukkig hebben ze nu ook een nieuw systeem op de markt gebracht. Dit nieuwe systeem, Proxima Wireless genoemd, is een veel efficiëntere en nuttigere oplossing dan LoRa of SigFox, bij een gebouw met veel meetpunten. 

Proxima® Wireless werkt op de nieuwste 2,4 Ghz low-powered Bleutooth technologie van U-blox, die veel minder energie verbruikt, waardoor batterijen veel langer mee kunnen. Samen met de Lumenradio Mesh-technologie vormt dit dé oplossing voor de toekomst. De gebruiker kan instellingen eenvoudig wijzigen via Bluetooth met zijn of haar eigen mobiele app: Produal MyTool®.


Uiteraard is deze nieuwe technologie ook ‘IoT-ready’ (Internet of Things). De Proxima Wireless-transmitters communiceren via de gateway naar het internet, waardoor het mogelijk is om gegevens naar elke cloudservice te verzenden. Dit maakt het systeem hybride omdat dezelfde meetgegevens kunnen worden gebruikt voor lokale regelingen als voor analyse doeleinden in de cloud. Je hebt dus maar één netwerk nodig voor de vereisten van gebouwautomatisering en IoT. 

Blijft het bovenstaande abracadabra voor je? Als specialist gebouwautomatisering is dit vakjargon aan de orde van de dag, ik neem je graag bij de hand in deze technologische wereld. Zo zorgen we ervoor dat je een toekomstbestendig gebouwautomatiseringssysteem hebt en behoudt.